Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси

⌂ ЎЗ ҚР РУ EN

БАРЛЫҚ ИЙГИЛИКЛИ ИСЛЕР НИЙЕТКЕ БАЙЛАНЫСЛЫ

Өзбекстан Республикасы Президенти Шавкат Мирзиёевтиң Олий Мажлиске Мүрәжатын тыңлар екенмен, инсанның ҳәмийше үмит пенен жасаўында жүдә үлкен ҳикмет бар екенине исенимим артты.
Президентимиз өз баянатында «Уллы Имам Бухарий ҳәзиретлериниң «Ал-Жомеъ ас-Саҳиҳ» китабы «Барлық жақсы әмеллер нийетке байланыслы, ҳәр бир адамға тек нийет еткен нәрсеси бериледи» деген ҳәдис пенен басланыўында әлбетте, жүдә терең мәни бар» деп атап өтти. Сонда қаншелли таўып айтылған бул ҳикмет, әлбетте, барлық ийгиликли ислер нийетке байланыслы екенлигин тезлик пенен өзгерип атырған заман, елимиздеги жаңаланыў ҳәм қурылыслар дәлиллеп тур, деп ойладым.
Биз өткен 2018-жылда тек табысларға ерисип ғана қоймастан, ал, және бир мәрте жәҳән жәмийетшилигиндеги орнымыз және бир басқышқа өскенлигин сездик, халықтың турмыс абаданшылығының артқаны, дастурханларымыздың молшылығы, ҳәр бир шаңарақтағы тынышлық-турақлылық, елимиздеги турмыс тәризиниң жақсыланғанынан шексиз қуўанып атырмыз.
Президентимиздиң Мүрәжатын тыңлар екенмен, ең дәслеп Өзбекстан деп аталған бийтәкирар мәмлекеттиң пуқарасы екенлигиме мақтаныш оянды. Елбасшымыз алып барып атырған ишки ҳәм сыртқы сиясаттан халқымыз бир ҳақыйқатты аңлады, халыққа сүйенип, халқын тыңлап әмелге асырылып атырған барлық ийгиликли ислер уллы келешекке беккем тийкар жаратпақта.
Инсан ҳәмийше турмыстан кәрамат күтип жасайды. Әсиресе, Жаңа жылда жаңа арзыў-әрманлар улғаяды. Биз елимизде бундай кәраматлар жүз бериўин Президентимиздиң Олий Мажлиске Мүрәжатында тилге алынған ўазыйпаларда сезе алдық.
2018-жылда мәмлекетимизде исбилермнелик раўажланды, инновациялық идеялар, технологиялар қоллап-қуўатланды. Мүрәжатта атап өтилгениндей, елимизде 21 триллион сум ҳәм 1 миллиард доллар қаржы менен 76 мың жойбар тийкарында қурылыс ислери алып барылды. Бул әлбетте, Ўатан ҳәм халық бахтын жаратыўшы фактор. Булардың ҳәммеси жақсы жасаў, жақсы нийетлерге умтылыў, жас әўладтың бәркамаллығы ҳәм барлық тараўлардағы реформалардың нәтийжесинде айқын көринбекте.
2019-жыл «Жедел инвестициялар ҳәм социаллық раўажланыў жылы» деп белгиленди. Президентимиздиң Мүрәжатынан соны аңладық, халқымыз енди буннан да үлкен шеклерди ийелейди. Жаңа жылға бундай атама берилиўи ­ барлық тараўлардағы реформаларда кескин унамлы бурылыслар жүз беретуғынын көрсетпекте. Бул ислерге әлбетте, бүгиннен баслап кирисиледи.
Бул ўазыйпалардың табыслы орынланыўына ҳәр биримиз жуўапкер болыўымыз керек. Президентимиз елимиздеги ашық экономика ҳаққында айтып, жеке секторды раўажландырыў, макроэкономикалық турақлылық, статистикалық таллаў ҳәм мағлыўмталарды дурыс жүргизиў, бюджет қаржыларынан нәтийжели пайдаланыў, бюджет дәраматларын көбейтиў, санлы экономикаға өтиў мәселелерине айрықша тоқтап өтти.
Президентимиз мәмлекетти социаллық-экономикалық раўажландырыў бойынша белгиленген барлық анық ис-илажлар ҳаққында айтар екен, әййемги бабаларымыздан әўладларға мийрас болып қалған ҳикметлерди әлбетте, келтирип өтеди. Елбасшымыз өз сөзинде «Уллы ойшыл Нажмиддин Қубра ҳәзиретлери «Табысты - ис-ҳәрекетте, сәтсизликти болса - бийпәрўалық ҳәм ериншекликте көрдим», деп бийкарға айтпаған.
Шынында да, биз тек жедел исбилерменлик, тынымсыз мийнет ҳәм умтылыў арқалы раўажланыўға, абадан турмысқа ерисе аламыз
» деп атап өтти.
Бул ҳикмет усы орында бийкарға айтылмады. Белгиленип атырған үлкен ўазыйпаларды әмелге асырыў ушын белин беккем буўған ҳәр бир адам ушын әлбетте, тынымсыз ис-ҳәрекет зәрүр. Мәмлекетимизде жедел инвестициялардың әмелге асырылыўы әлбетте, социаллық тараўдың раўажланыўында үлкен әҳмийетке ийе болады. Баянатта Жаңа жылда инвесторларымыз өзлерин еркин сезиўи кереклиги де айрықша тилге алынды. Жаңа салық концепциясының ислеп шығылыўы, салық жүшин азайтыў ҳаққында, Салық кодексин қайта көрип шығыў, ҳадал салық төлеўшилерди хошаметлеў, бул тараўдағы ҳуқықбузарларға әлбетте, жаза тайынлаў зәрүрлиги де айтып өтилди.
Мен жеке өзим Президент баянатынан соны аңладым, экономикада буннан кейин мәмлекеттиң араласыўын азайтыў ­ еркин бәсекиге жол ашады. Бул турақлы раўажланыў ушын жүдә әҳмийетли.
Елимизде социаллық тараўдың раўажланыўы ҳаққында сөз етилер екен, Президентимиз Мүрәжатында буған айрықша итибар қаратылғанын атап өтиў орынлы.
«Халықтың арасында жумыссызлықты азайтыў, адамлар ҳәм шаңарақлардың дәраматын арттырыў лазым, пенсия ҳәм напақаларды тайынлаў және төлеў тәртибин қайта көрип шығыў, пенсия системасын түп-тийкарынан реформалаў зәрүр», деди Президентимиз.
Халқымыз арасында болып, Президентимиздиң Мүрәжаты ҳаққындағы пикирлерге қулақ тутып, адамлар менен сәўбетлесер екенбиз, напақада болса да социаллық-экономикалық тараўларда өз қәнигеликлери бойынша ислеп атырған пенсионерлер 2019-жыл январь айында пенсия пулларын толық алатуғынын еситип қуўанбақта.
Шаңарағында майып перзентлери бар аналар да мәмлекетимиз, Президентимиздиң айрықша итибар ҳәм ғамқорлықларынан миннетдар болмақта. Майыплығы болған балалардың, олардың шаңарақ ағзаларының, бағыўшысынан айырылғанлардың социаллық қорғаўға алынып атырғанлығы инсанды улығлаўдың ең жоқары көриниси болып табылады.
Әсиресе, өмир бойы майып перзентине қарап атырған, өмирин усы перзентине бағышлаған аналарға айрықша социаллық напақаның белгилениўи де елимиздеги кеңпейиллик, меҳир-мүриўбеттиң әзиз тутынғанлығы есапланады.
Мүнрәжатта «Тәлим ҳәм тәрбия бесиктен басланады» жеген ҳикметтиң жаңлағаны ­ мәмлекетимизде мәнаўияттың улығланып атырғанын дәлиллемекте. Мектепке шекемги тәлим-тәрбияның бас буўын сыпатында қаралып атырғаны, жаңа жылда мектеп питкериўшилериниң 20 проценти жоқары билимлендириўге қамтып алыныўы бойынша белгиленип атырған тийкарғы ўазыйпалар да ҳәр бир шаңараққа жаңа жылдың хош хабары сыпатында кирип келди.
Ҳаял-қызлар, жаслардың мәмлекетимиз тәрепинен қоллап-қуўатланыўы да бул тараўдың мәмлекетлик сиясат дәрежесине көтерилгенлигин көрсетпекте.
Президентимиз Мүрәжатнамада бул тараўдағы таллаўларға тоқталар екен, республикамызда 13 мыңнан аслам ҳаял-қызлар төмен шараятта жасап, жумыс пенен тәмийинленбегенин көрсетип өтти. Бундай шаңарақларды арзан турақ жайлар, жумыс пенен тәмийинлеў ўазыйпаларын қойды.
Елбасшымыздың халқымыз саламатлығы, оның генофонды ҳаққында да қайғырып атырғанлығы адамлардың кеўлин көтермекте. Медициналық-социаллық жәрдем көрсетиў машқалаларының шешилип атырғаны пикиримизди дәлиллейди.
Мен өзим Президентимиздиң мүрәжатын тыңлар екенмен, «Уллы илимпазлар ҳәм жазыўшыларымыз, ата-бабаларымыздың бийбаҳа мийрасын, жеңилмес сәркарда ҳәм ғайраткерлеримиздиң мәртлигин жаслардың санасына сиңдириўге, оларда миллий мақтаныш сезимлерин күшейтиўге айрықша итибар қаратыўымыз керек.
Усы мақсетте, Өзбекстан Миллий телерадиокомпаниясының қурамында «Өзбекстан тарийхы» каналын шөлкемлестирип, илимий жәмийетшилик, дөретиўши зыялыларымыз бенен биргеликте оның бағдарламаларын пуқта дүзиў керек
»лигин айтқанда кеўлимде елимизге, халқымызға усындай дана, узақты көре алатуғын, халыққа сүйенген, халықтың ақылы, пикир ҳәм усынысларынан күш алып атырған мәмлекетимиз басшысының бийтәкирар мәнаўий мийрасымыз, тарийхымызға да үлкен итибар берип атырғанынан төбемиз көкке жетти.
Әлбетте, телерадиокомпаниядағы бул канал өз өтмишимизди үйренип, оған ылайық болыўға, жаңа турмысқа терең пикир, Ўатанға шексиз садықлық пенен қараўға үйретеди.
Президентимиз Мүрәжатында ел тынышлығы, қәўипсизликти тәмийинлеў, жынаятшылық, ҳуқықбузарлықлардың алдын алыўға да үлкен әҳмийет қаратты. Бул тараў хызметкерлерине жаратылып атырған имканиятлар ҳаққында кең тоқталып өтти. «Адамлар тыныш жасаўы ушын пүткил елимизде жынаяттан жырақ орталық жаратыўымыз шәрт» деди Парезидентимиз. Ишки ислер министрлиги системасы халықшыл, адамларға жақын болыўы лазымлығы бүгинги күнниң талабы болып табылады.
Бул бойынша ҳәр бир мәҳәлле cақшысы өз аймағында өзиниң тәжирийбесин көрсете алыўы керек. Президентимиздиң «Жынаят ҳақыйқаты ҳәм әдалаты» деген принципин ҳәмме аңлаўы лазым.
Бүгинги күнде халқымыз өз Ўатанының раўажланыўы, бахыт-ығбалы, тынышлық-турақлылығы ушын өзинде күшли тийислилик сезимин аңламақта. Әсиресе, Президентимиз халқымызға да әпиўайы тилде реформалар ­ бул елимиздеги өзгерис, жаңаланыў деп айтты, ең дәслеп басшылар, кейин адамлар өзгериўи керек.
Себеби, инсан өзгерсе – жәмийет өзгереди, деп көрсетти. Бул ҳәр бир пуқарада үлкен тәсир оятпақта. Кексе ме, жас па, жаңа 2019-жылда қандай мурат-мақсетлер, нийетлер қойып атырған болса олардың әмелге асыўының ҳәммеси өзлерине байланыслы екенлигин сезбекте, билмекте.
Әсиресе, биз қарақалпақстанлылар Арал апатшылығы ақыбетлерин Президентимиз Мүрәжатында айрықша бир итибар, ғамқорлық, меҳир менен атап өткенинен миннетдар болмақтамыз. Яғный, Президентимиздиң айтқанындай, «Ҳәзирги ўақытта Арал машқаласы себепли 5,5  миллион гектардан аслам майданда Аралқум саҳрасы пайда болды.
Ҳәр жылы 100 миллион тонна қум ҳәм дуз ҳаўаға көтерилмекте. Бул болса Арал апатшылығы глобал машқала екенин және бир мәрте дәлиллемекте.
Бирлескен Миллетлер Шөлкеминиң Аралбойы регионы ушын Инсан қәўипсизлиги бойынша көп тәреплеме шериклик тийкарда «Траст фонды»ның дүзилиўи өзбек дипломатиясының үлкен жетискенлиги болды.
Биз Өзбекстанның басламасын қоллап-қуўатлағаны ушын Бирлескен Миллетлер Шөлкеминиң Бас хаткери Мырза Антониу Гутерриш және Бирлескен Миллетлер Шөлкеми институтларынан, шерик мәмлекетлерден миннетдармыз.
Биз Арал теңизиниң суўсыз қалған аймағында жасыл тоғайлар жаратыўға айрықша итибар бермектемиз.
Егер ғәрезсизлик жылларында Өзбекстан бойынша 1 миллион 220 мың гектарға шамалас тоғайлық жаартылған болса, соннан 400 мың гектардан асламы әйне Аралбойы аймағында жаратылған.
Бул мәселеде қабыл етилип атырған арнаўлы бағдарламаға бола, Арал теңизиниң суўсыз аймағында келеси жылы және 500 мың гектар тоғай жаратылады.
Халықтың турмыс жағдайын жақсылаў мақсетинде Қарақалпақстан Республикасы қала ҳәм аўылларында жаңа қурылыслар әмелге асырылады.
Атап айтқанда, Мойнақ районында барлық зәрүр инфраструктураларға ийе болған заманагөй қалаша жаратылады
». Президентимиздиң бул сөзлерин халқымыз яд алмақта. Сонлықтан да бул мақалада оны толық келтирдим. Бүгин соны мақтаныш пенен айтамыз, Қарақалпақстанда, Мойнақта Президентимиз басламасы менен басланған жумыслар қызғын даўам етпекте.
Арал теңизи түбиндеги суўы қурыған майданларда самал тәсиринде жүзеге келетуғын күшли қум, дуз ҳәм шаң боранларының тәсирин азайтыў, қумның көшиўин сапластырыў, регионда экологиялық жағдайды жақсылаў мақсетинде «Жасыл қапламалар» қорғаў тоғайлықларын жаратыў басланды.
Ҳәзир бул илажлар процесинде Мойнақ районының «Тик өзек», «Бозатаў», «Мәдели» ҳәм «Ҳәким ата» аўыл пуқаралар жыйынларында сексеўил туқымын жыйнаў, сондай-ақ, «Сүргил» участкасында сексеўил туқымы ҳәм нәллерин егиў жумыслары әмелге асырылмақта.
Әйне пайытта бул аймақта сексеўил егиў ушын 5000 гектарға жақын жер майданы таярланды ҳәм де 1100 гектар жер майданына (соннан 1060 гектар туқымнан ҳәм 43 гектар нәлден) сексеўил егилди ҳәм бул жумыслар қызғын даўам етпекте.
Соның менен бир қатарда, Мойнақ районының «Қазақдәрья-Порлытаў» аўылына қараслы 47 километр узынлықтағы ишки жолларды оңлаў, сондай-ақ, усы аймақтағы «Дәрья аралығы» суў бассейни дамбаларын беккемлеў жумысларына да кирисилди.
Атап өтиў керек, соның менен бирге бул аймақта 200 ге жақын түрли техникалар ислемекте, сондай-ақ, зәрүр қурылыс материаллары (қум, щебень ҳәм шағыл тас) менен тәмийинлеў де өз ўақтында избе-из әмелге асырылмақта.
Бүгин биз пүткил дүнья жәмийетшилигиниң итибары Қарақалпақстанға, әсиресе, Мойнаққа қаратылғанын мақтаныш етип:
Дүнья инсан меҳир нурын,
Инам етти Мойнаққа.
Жәҳән жүзин бурған жаққа,
Келиң дослар, Мойнақ жаққа, деп бәршени бул дөретиўшилик, жаңаланыў ҳәм қурылысларды көриўге шақырмақтамыз.

***

Президентимиздиң Мүрәжаты менен қайта-қайта танысар екенмен, халық пенен бирге болыў келешектиң айдын жолын белгилеўине исенимим артпақта.
Ең жоқары төреши халық ҳәм ўақыт, деди Президентимиз де.
Биз халық ўәкиллери болған депутат ҳәм сенаторлар Президент қойып атырған ҳәр бир ўазыйпаны, Парламент жумысын жетилистириў, оның қадағалаў ўәкилликлерин күшейтиўге байланыслы усынысларын да үлкен жуўапкершилик сыпатында қабыл етпектемиз. Районлық, қалалық халық депутатлары Кеңеслеринен баслап, Олий Мажлис Нызамшылық палатасының депутатларына шекем өзлерине үлкен исеним билдирген халық пенен бирге болыўды, Президент қойып атырған ҳәр бир ўазыйпаны көрсетпе сыпатында қабыл етип, жумыс алып барыўды мақсет етпектемиз.
Мүрәжат жаңа жыл ушын жаңа қанат, руўхымызға үлкен мәдет, Ҳәректелер стратегиясының жол картасы, деп исеним менен айта аламыз.
Жаңа жыл ҳәр биримизге шексиз қуўаныш, шаңарақларға қут-берекет, елге абаданлық, тынышлық-турақлылық алып келсин!


Гүлистан АННАҚЛЫЧЕВА,
Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң депутаты, 

Олий Мажлис Сенаты ағзасы.