Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси

⌂ ЎЗ ҚР РУ EN

Жыл жуўмағы, келешек режелер

Бәршемизге мәлим, ғәрезсизлигимиздиң дәслепки жылларынан баслап-ақ ҳүрметли Президентимиздиң басламасы менен елимизде социаллық бағдарланған базар экономикасына ийе демократиялық ҳуқықый мәмлекет қурыўға қаратылған кең комплексли реформаларды әмелге асырыў ҳәм раўажландырыў бойынша өз жолын таңлады.

Бунда Елбасшымыз тәрепинен белгилеп берилген, елимизди реформалаў ҳәм модернизациялаў бойынша алып барылып атырған ис-илажлар бүгин пүткил дүнья еллери тәрепинен тән алынбақта. Әсиресе, халқымыздың пәраўан турмысын тәмийинлеў, киши бизнес ҳәм жеке исбилерменликти раўажландырыў, оларға қолайлы имканиятлар менен жеңилликлер жаратып бериў ҳәм тараў ўәкиллерине өз жумысларын раўажландырыў ушын исенимли қаржы дереклери менен тәмийинлеў бойынша да кең көлемли жумыслар әмелге асырылды.

Биз усы бағдарда, яғный жеке секторды қоллап-қуўатлаў бойынша жуўмақланған 2012-«Беккем шаңарақ жылы»нда әмелге асырылған ис-илажлар ҳаққында Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң комитет баслығы, Исбилерменлер ҳәрекети - Өзбекстан-Либерал демократиялық партиясы Қарақалпақстан Республикалық Кеңеси баслығы Батыр Мырзаев пенен сәўбетлесип, бир қатар сораўларымызға жуўаплар алдық.

- Батыр Жийенбаевич, сәўбетимизди өткен 2012-жылда республикамызда киши бизнес ҳәм жеке исбилерменликти раўажландырыў, тараў ўәкиллерине және де кең қолайлылықлар жаратып бериў бағдарында алып барылған ис-илажлар ҳәм олардың нәтийжелери ҳаққында басласақ?

- Бәршемизге мәлим, ғәрезсизлик жылларында Президентимиздиң басламасы менен жеке секторды раўажландырыў, оларға ҳәр тәреплеме жеңилликлер менен имканиятлар жаратып бериў бағдарында анық мақсетке бағдарланған жумыслар алып барылмақта. Усындай ис-илажлардың даўамы сыпатында өткен «Беккем шаңарақ жылы»нда да бир қанша илажлар әмелге асырылып, оларға және де кең қолайлылықлар жаратып бериў мақсетинде әмелдеги бир қатар нызам ҳүжжетлерине өзгерислер менен қосымшалар киргизилип, жеке сектордың жумысларын жетилистириўге тосқынлық ететуғын көплеген тәртип-қағыйдалар қысқартылды.

Киши бизнес пенен жеке исбилерменликтиң өткен қысқа дәўир ишинде жоқары дәрежеде раўажланыўы биринши нәўбетте ҳүкиметимиз тәрепинен оларға жаратылып берилип атырған ҳәр тәреплеме имканиятлар, олардың ҳуқық ҳәм нызамлы мәплерин қорғаў бағдарындағы нызамшылық базасының беккемленгенлигин атап өтиўимиз тийис.

Усы орында және бир нәрсеге айрықша итибар қаратыўымыз керек, ҳүрметли Елбасшымыз тәрепинен ислеп шығылған «Мәмлекетимизде демократиялық реформаларды және де тереңлестириў ҳәм пуқаралық жәмийетин раўажландырыў Концепция»сында Президентимиз «...Бүгинги күнде киши бизнес ҳәм исбилерменликти кеңейтиў ушын бизнестиң шөлкемлестириў-ҳуқықый формасы сыпатында шаңарақлық бизнести нызам менен белгилеп қойыў ўақты келди. Мәмлекетимизде бизнести шөлкемлестириўдиң усы формасы оны жүргизиўде жүзеге келген миллий дәстүрлеримизге, хожалық жүргизиў жумысларының ҳәзирги жағдайына толық сәйкес келеди.

Бундай бизнести шөлкемлестириўдиң нызамшылық базасы жаратылса, шаңарақлық бизнестиң ҳуқықый кепилликлериниң күшейиўине, экономиканың түрли тараўларында оның жедел ҳәм кең раўажланыўына, жаңа жумыс орынларының ашылыўына шараят туўылыўына толық исенемен», - деп айрықша атап өткен еди.

Усы тийкарда өткен «Беккем шаңарақ жылы»нда қабыл етилип, турмысқа енгизилген «Шаңарақлық исбилерменлик ҳаққында»ғы Өзбекстан Республикасының Нызамы да усы бағдардағы ис-илажларды жетилистириў менен биргеликте мәмлекетимизде демократиялық реформаларды және де тереңлестириў ҳәм пуқаралық жәмийетин раўажландырыў мақсетиндеги баслы жөнелислер, сондай-ақ, демократиялық базар реформаларын тереңлестириў ҳәм экономиканы либералластырыў тараўындағы илажларды әмелге асырыў бағдарында әҳмийетли ҳүжжет болып табылады. Нызамның тийкарғы мақсети - экономиканың түрли тараўларында киши бизнес ҳәм жеке исбилерменликтиң ең әҳмийетли формасы есапланатуғын шаңарақлық исбилерменликти раўажландырыў ушын зәрүрли нызамлы тийкар жаратыў, шаңарақлық бизнес ушын ҳуқықый кепилликлерди күшейтиў ҳәм жаңа жумыс орынларын жаратыўдан ибарат.

2012-жыл 8-декабрь күни Президентимиз мәмлекетимиз Конституциясының қабыл етилгенлигиниң 20 жыллығына бағышланған салтанатлы мәресимдеги баянатында «Шаңарақлық исбилерменлик ҳаққында»ғы ҳәм басқа да ҳуқықый-норматив ҳүжжетлер тийкарында елимизде шаңарақлардың абаданлығын тәмийинлеў ҳәм олардың дәрамат дереклерин арттырыў ушын коммерциялық банклер тәрепинен 80 миллиард сўмға шамалас, кәсип өнер колледжлерин питкериўши жаслардың бизнес жойбарларын қаржыландырыў ушын 47 миллиард сумға шамалас микрокредитлер, ал, елимизде ислеп шығарылған, узақ мүддетли пайдаланатуғын өнимлер, турмыс техникалары ҳәм басқа да үй-руўзыгершилик буйымларын сатып алыў ушын 71 миллиард сумнан артық тутыныў кредитлериниң ажыратылғанлығын ҳәм бул өз гезегинде жас шаңарақлардың турмыс пәраўанлығын тәмийинлеўде әҳмийетли орын тутатуғынлығын айрықша атап өткен еди.

Усы цифрларды Қарақалпақстан Республикасы көлеминде таллап көретуғын болсақ, өткен 2012-жылда Мәмлекетлик Бағдарлама тийкарында республикамызды социал-экономикалық раўажландырыў бойынша арнаўлы ис-илажлар ислеп шығылды ҳәм онда тийкарынан 8 бағдар бойынша жумыслар шөлкемлестирилип, оның орынланыўы бойынша 237 миллиард 166,6 миллион сумлық қаржы ажыратылып, реже толық орынланды. Атап айтқанда, соннан бюджет ҳәм бюджеттен тысқары фондлар есабынан 145 миллиард 32 миллион сум, қәўендерлер ҳәм орынлаўшылардың өз қарежетлери есабынан 5 миллиард 711,8 миллион сум, коммерциялық банклердиң кредитлери есабынан болса 86 миллиард 422 миллион сум қаржылар ажыратылды.

Соның ишинде шаңарақлық исбилерменликти раўажландырыўға айрықша итибар қаратылып, олардың жумысларын ҳәр тәреплеме қоллап-қуўатлаў ҳәм дәслепки қаржы дәреклерин қәлиплестириў мақсетинде коммерциялық банклер тәрепинен 3 миллиард сум муғдарында микрокредитлер ажыратылды.

Буннан тысқары, исбилермен ҳаял-қызларды қоллап-қуўатлаў мақсетинде 18 миллиард 995 миллион сум муғдарында кредитлер берилди. Усының нәтийжесинде 4632 жаңа жумыс орынлары жаратылды. Бул көрсеткиш 2011-жылға салыстырғанда 550 жумыс орнына зыят болды. Бул бағдарда турақлы жумыс пенен бәнт болған пуқараларымыздың басым көпшилигин ҳаял-қызлар менен жаслар қурайтуғынлығын да айрықша атап өтиўимиз орынлы.

Исбилерменликтиң усы түрине жасларымызды кеңнен тартыў мақсетинде өткен жылда республикамыздың барлық қала ҳәм районларындағы орта арнаўлы кәсип-өнер колледжлерин питкериўши жасларымызға өз бизнеслерин жолға қойыў ушын 1 миллиард сумнан аслам кредит қаржылары ажыратылды.

- Батыр Жийенбаевич, биз билемиз, бүгинги күнде сиз Исбилерменлер ҳәрекети -Өзбекстан Либерал-демократиялық партиясы Қарақалпақстан Республикалық Кеңесине де басшылық етип киятырсыз. Енди, сәўбетимизди киши бизнес ўәкиллерин қоллап-қуўатлаў, әсиресе, жаслар менен ҳаял-қызларды исбилерменликке кеңнен тартыў мақсетинде усы партия тәрепинен алып барылып атырған жумыслар менен даўам еттирсек?

- Ҳақыйқатында да, партиямыздың ўазыйпасы - киши бизнес, жеке исбилерменлик, фермерлик ҳәрекети ҳәм басқа да барлық хожалық жүргизиўши субъектлердиң ҳуқық ҳәм мәплерин қорғаў, оларға өз жумысларын және де кең раўажландырыў ушын әмелий жәрдемлер көрсетиўден ибарат. Сондай-ақ, олардың жумысларына тосқынлық ететуғын ҳәр қандай факторлардың алдын алыў да тийкарғы ўазыйпаларымыздың бири саналады.

Бәршемизге мәлим, өткен «Беккем шаңарақ жылы»нда киши бизнес ҳәм жеке исбилерменлик субъектлери ўәкиллериниң жумысларын және де раўажландырыў ҳәм оларға кең қолайлылықлар жаратып бериў бағдарында айрықша әҳмийетке ийе болған үш ҳүжжеттиң қабыл етилгенлигин атап өтиўимиз керек.

Атап өтетуғын болсақ, өткен жылдың 26-апрелинде Өзбекстан Республикасының «Шаңарақлық исбилерменлик ҳаққында»ғы Нызамы қабыл етилип, бунда шаңарақ ағзаларының биргеликте исбилерменлик пенен шуғылланыўы ушын кең имканиятлар жаратылып, шаңарақ кәрханаларына салық, коммуналлық төлемлерди төлеўде ҳәм басқа да тараўларда бир қанша жеңилликлер берилди.

Ал, Елбасшымыздың «Статистикалық, салық, финанс есабатлары, лицензияланатуғын искерлик түрлери ҳәм рухсат бериў тәртип-қағыйдаларын түптен қысқартыў ис-илажлары ҳаққында»ғы Пәрманы менен рухсат бериўге байланыслы 80 тәртип-қағыйдалар менен 15 лицензияланатуғын искерлик түрлерин бийкар етиў белгилеп берилди.

2012-жыл 16-июльде қабыл етилген «Исбилерменлик орталығын түптен жақсылаў ҳәм исбилерменликке және де кең еркинлик бериў ис-илажлары ҳаққында»ғы Пәрманда болса, 2012-жылдың 1-августынан баслап исбилерменлик субъектлери ушын шараятларды жақсылаўға бағдарланған 22 норма ҳәм ис-илажлар ислеп шығылған еди.

Партия тәрепинен жеке сектор ўәкиллериниң ҳуқықый саўатлылығын арттырыў ҳәм атап өтилген нызам менен пәрманлардың мазмун-мәнисин, әҳмийетин түсиндириў мақсетинде Халық депутатлары жергиликли Кеңес, Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңеси ҳәм Олий Мажлис Нызамшылық палатасындағы партиямыз тәрепинен сайланған депутатларымыз бенен биргеликте республикамыздың барлық қала ҳәм районларында электоратларымыз арасында арнаўлы семинарлар, ушырасыўлар, дөңгелек стол әтирапында сәўбетлесиў кешелери шөлкемлестирилип келинди. Өткерилген илажларда жеке секторды раўажландырыў, тараўдағы нызамшылық базасын беккемлеў, атқарыў ҳәкимияты менен басқарыў уйымлары ўәкиллериниң исбилерменлик субъектлери жумысына ҳәр тәреплеме еркинликлер бериўи, мәмлекет ҳәм қадағалаў уйымларының хожалық жумысларына нызамсыз араласыўының алдын алыў бойынша түсиниклер берилип барылды.

Буннан тысқары, киши бизнес ҳәм жеке исбилерменлик ўәкиллери арасында бәсеки орталығын қәлиплестириў, жумысларын және де кеңейтиў, раўажландырыў ҳәм ең тийкарғысы, шаңарақлық исбилерменликти раўажландырыў мақсетинде «Мүлкке ийе шаңарақ — пәраўан жәмийет тийкары» жойбары бойынша кең көлемли жумыслардың әмелге асырылғанлығын атап өтиўимиз тийис. Жойбар шеңберинде өткерилген илажларда тийкарынан ҳаял-қызларымыз бенен жаслардың социаллық-сиясий искерлигин арттырыў, оларда исбилерменлик көнликпелерин қәлиплестириў, киши бизнес ҳәм жеке исбилерменликке, әсиресе, шаңарақлық исбилерменликке кеңнен тартыў арқалы шаңарақ бизнесин раўажландырыў ҳәм жеңиллетилген кредитлер менен тәмийинлеў бағдарында әмелий жәрдемлер көрсетиўге айрықша итибар қаратып келинди. Атап айтқанда, өткен жыл даўамында партия тәрепинен 23 хожалық жүргизиўши субъектлер ўәкиллерине шарўашылық, қусшылық, балықшылық, пал ҳәррешилиги, тигиўшилик, саўда-сатық, кондитер өнимлерин ислеп шығарыў ҳәм басқа да бир қатар халыққа турмыслық хызмет көрсетиў тармақларын раўажландырыў мақсетинде 900 миллион сумнан артық кредитлер менен тәмийинлениўинде жақыннан жәрдемлер көрсетилди. Усы тийкарда халықтың турақлы жумыс орынлары менен бәнтлигин тәмийинлеў бағдарында да унамлы нәтийжелерге ерисилип, 100 ге жақын жаңа жумыс орынлары шөлкемлестирилди.

Сондай-ақ, жоқары ҳәм орта арнаўлы оқыў орынларының питкериўши курс студент жаслары арасында өткерилип келинген «Исбилермен оқыўшы», «Диплом менен бизнеске» атамасындағы таңлаўлары арқалы бир қанша жаслар коммерциялық банклер тәрепинен жеңиллетилген кредитлер менен тәмийинленип, оларға жеке исбилерменлик жумысларын баслаўға тийкар жаратылды.

- Сәўбетимиздиң жуўмағында усы бағдардағы ис-илажларды және де нәтийжели даўам еттириў мақсетинде партияның быйылғы «Абат турмыс жылы» ушын белгиленген ис-режелери менен таныстырып өтсеңиз?

- 2012-жыл 27-декабрьде Ташкент қаласында партияның Сиясий Кеңесинде жыл жуўмақлары ҳәм 2013-жыл ушын жаңа ўазыйпаларды белгилеп алыў бойынша мәжилис болып өткен еди. Мәжилисте партияның барлық буўынлардағы шөлкемлериниң жумысларына сын көзқарастан баҳа берилип, итибар қаратылыўы лазым болған алдағы ис-режелер белгилеп алынды.

Бунда быйылғы «Абат турмыс жылы»нда тийкарынан исбилерменлик ҳәм фермерлик ҳәрекети субъектлери ушын және де қолайлы жумыс орталығын жаратып бериў бағдарында жаңа жойбарлар ислеп шығыў ҳәм киши бизнести шөлкемлестириў бойынша қабыл етилип атырған ҳәм халықаралық дәрежеде тән алынған усылларын турмысқа енгизиў бойынша кең көлемли ўазыйпалар белгилеп алынды.

Сондай-ақ, фермер хожалықларының өзин өзи басқарыўдың тәсиршең механизмлерин жаратыў ҳәм оларды шөлкемлестириўде әмелдеги нызамшылық талапларына, ондағы жеңилликлерден өнимли пайдаланыўда фермерлерге ҳәр тәреплеме жәрдемлер көрсетиў, мәмлекетимиз экономикасында киши бизнес ҳәм жеке исбилерменликтиң роли менен үлесин және де арттырыў бағдарындағы партия жойбарларының сапа дәрежесин арттырыў, олардың санаат тармақларындағы, заманагөй жоқары технологиялық ислеп шығарыўлардағы үлесин кеңейтиў, ислеп шығарыўға инновациялық технологияларды енгизиўди хошаметлеў ислерин нәтийжели алып барыўға да тийкарғы итибар қаратыўымыз лазым болған ўазыйпалар ретинде атап өтилди.

Усының менен биргеликте, жеке секторды кредитлер менен тәмийинлеў, әсиресе, инвестициялық мақсетлерге қаратылған кредитлер көлемин асырыў, басланғыш капитал, ислеп шығарыўды модернизациялаў ҳәм технологиялық жаңалаў ушын узақ мүддетли кредитлерди қәлиплестириў, бунда коммерциялық банклер ҳәм басқа да институтлардың жумысларын жанландырыўға қаратылған ис-илажларды әмелге асырыўға айрықша итибар қаратылды.

Әлбетте, бул бағдардағы илажлар биринши нәўбетте киши бизнес ҳәм жеке исбилерменлик субъектлери мәплерин қорғаў, олардың жумысларын раўажландырыўға хызмет етеди ҳәм усы тийкарда халқымыздың турмыс пәраўанлығын арттырыўға, олардың бахытлы келешегин тәмийинлеўге тийкар жарататуғынлығы тәбийғый.

 

Басқа жаңалықлар RSS

17.07.2019 Өзбекстан – Қазақстан арасында халықаралық әҳмийетке ийе жол ашылды

Бүгин, 17-июль күни «Бейнеў – Ақжигит – Өзбекстан шегарасы» халықаралық автомагистралының салтанатлы ашылыў мәресими болып өтти.

 

17.07.2019 Өзбекстан – Қазақстан арасында халықаралық әҳмийетке ийе жол ашылды

Бүгин, 17-июль күни «Бейнеў – Ақжигит – Өзбекстан шегарасы» халықаралық автомагистралының салтанатлы ашылыў мәресими болып өтти.

 

08.07.2019 ИСБИЛЕРМЕНЛЕРДИҢ МАШҚАЛАЛАРЫ ҮЙРЕНИЛДИ

Усы жыл 8-июль күни Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесинде исбилерменлер менен ушырасыў болып өтти.